Biên bản cuộc họp của FED: sẽ nâng lãi suất?

Thế giới tài chính đang dồn mọi sự chú ý vào biên bản cuộc họp của FED vừa được công bố, hé lộ một bức tranh kinh tế vĩ mô đầy biến động và phức tạp. Trong bối cảnh chiến sự tại Trung Đông kéo dài, áp lực lạm phát không những không hạ nhiệt mà còn có dấu hiệu bùng phát mạnh mẽ trở lại. Những tín hiệu từ cơ quan quản lý tiền tệ quyền lực nhất thế giới cho thấy một sự thay đổi sâu sắc về lập trường chính sách, mở ra khả năng thắt chặt tiền tệ mạnh tay hơn trong giai đoạn tới, bất chấp sức ép chính trị bủa vây.

1. Tóm tắt chính sách từ cuộc họp FED tháng 4

Lo ngại lạm phát gia tăng và khả năng tăng lãi suất

Các nhà hoạch định chính sách của Cục Dự trữ Liên bang (FED) hiện đang đứng trước ngã rẽ quan trọng khi nhận thấy rủi ro lạm phát đang gia tăng một cách rõ rệt. Dựa trên biên bản được công bố vào thứ Tư vừa qua, một số lượng ngày càng tăng các thành viên ủy ban đã cởi mở với kịch bản có thể cần phải tăng thêm lãi suất để kiểm soát vòng xoáy giá cả. Đa số các quan chức tham dự cuộc họp của FED (diễn ra vào ngày 28-29/4) đều thống nhất quan điểm rằng "một số sự thắt chặt chính sách có thể sẽ trở nên thích hợp" nếu tình trạng lạm phát duy trì liên tục ở mức cao, vượt xa mục tiêu 2% mà ngân hàng trung ương đã đề ra. Thông điệp này dội một gáo nước lạnh vào những kỳ vọng nới lỏng chính sách tiền tệ từng xuất hiện rộng rãi hồi đầu năm.

Quyết định về lãi suất cơ bản và sự bất đồng

Vào tháng trước, Ủy ban Thị trường Mở Liên bang (FOMC) - cơ quan thiết lập lãi suất cốt lõi - đã quyết định giữ nguyên mức lãi suất ngắn hạn trong khoảng 3.50% đến 3.75%. Quyết định được đưa ra trong cuộc họp của FED lần này hoàn toàn không phải là một sự đồng thuận tuyệt đối. Thực tế, cuộc bỏ phiếu đã kết thúc với tỷ lệ 8-4, ghi nhận tới bốn nhà hoạch định chính sách bất đồng quan điểm. Đây là mức độ chia rẽ sâu sắc nhất và có số lượng phiếu chống nhiều nhất kể từ tháng 10 năm 1992. "Nhiều" người tham gia cuộc họp đã thẳng thắn chỉ ra rằng họ muốn loại bỏ hoàn toàn các ngôn ngữ trong tuyên bố sau cuộc họp có hàm ý thiên về việc nới lỏng chính sách đối với các quyết định lãi suất trong tương lai, nhằm tránh gây hiểu lầm cho thị trường.

2. Lạm phát tăng và tác động của chiến tranh Iran

Nguyên nhân chính gây áp lực lạm phát

Rủi ro lạm phát hiện tại không đến từ các chu kỳ kinh tế thông thường mà chủ yếu được thúc đẩy bởi sự kiện địa chính trị chấn động: chiến tranh Iran do Mỹ và Israel dẫn đầu. Sự đứt gãy từ cuộc xung đột kéo dài gần ba tháng này đã và đang là chủ đề nóng nhất chi phối mọi cuộc họp của FED. Làn sóng leo thang quân sự đã đẩy giá năng lượng lên mức cao kỷ lục mới, trực tiếp làm gia tăng áp lực chi phí đầu vào trên một loạt hàng hóa và dịch vụ thiết yếu. Đáng chú ý, giá dầu thô đã tăng vọt hơn 50% kể từ khi cuộc xung đột bắt đầu bùng nổ. Sự tăng giá nhiên liệu này đang lan rộng, kéo theo chi phí vận tải biển, giá vé máy bay và thậm chí là giá phân bón nông nghiệp tăng phi mã.

Dữ liệu lạm phát và thị trường lao động

Bức tranh dữ liệu mang tới bàn thảo luận của cuộc họp của FED không mấy khả quan cho phe ủng hộ giảm lãi suất. Lạm phát hiện tại đang chạy ở mức cao hơn nhiều so với mục tiêu 2% và có khả năng sẽ tiếp tục xa rời mốc lý tưởng này trong thời gian tới. Dữ liệu gần đây nhất cho thấy Chỉ số giá sản xuất (PPI) tháng 4 đã tăng vọt 6% so với cùng kỳ năm ngoái, ghi nhận tốc độ tăng nhanh nhất kể từ tháng 12 năm 2022. Áp lực giá cả đã bắt đầu lan rộng ra ngoài lĩnh vực năng lượng, ảnh hưởng đến cả lĩnh vực công nghệ thông tin và phần mềm. Trong khi đó, tỷ lệ thất nghiệp vẫn duy trì ở mức ổn định cùng hai tháng liên tiếp báo cáo tạo việc làm mạnh hơn mong đợi. Điều này minh chứng cho việc thị trường lao động vẫn rất kiên cường và hoàn toàn không cần đến một mức lãi suất thấp hơn để được hỗ trợ bơm vốn.

3. Sự chia rẽ trong nội bộ FED và các ý kiến trái chiều

Các luồng ý kiến bất đồng

Bốn ý kiến chống lại nghị quyết chung trong cuộc họp của FED tháng 4 là minh chứng lịch sử cho sự chia rẽ sâu sắc nhất trong nội bộ cơ quan này trong suốt một thế hệ qua. Sự bất đồng này mang tính đa chiều và bộc lộ những mâu thuẫn hệ trọng về định hướng vĩ mô. Ở một thái cực, Thống đốc Stephen Miran đã bỏ phiếu chống với mục đích ủng hộ việc cắt giảm lãi suất ngay lập tức. Tuy nhiên, ở thái cực ngược lại, ba quan chức cấp cao khác - bao gồm Chủ tịch FED Minneapolis Neel Kashkari, Chủ tịch FED Dallas Lorie Logan và Chủ tịch FED Cleveland Beth Hammack - lại bất đồng vì họ kịch liệt phản đối việc tiếp tục sử dụng ngôn ngữ ngụ ý FED vẫn có thể cắt giảm lãi suất. Họ muốn một thông điệp "diều hâu" và cứng rắn hơn gửi đến công chúng.

Các khối quan điểm trong FED

Sự vận động của các luồng tư tưởng trước mỗi cuộc họp của FED kể từ tháng 12/2022 đến nay cho thấy một sự dịch chuyển rõ rệt. Một khối ngày càng lớn mạnh trong nội bộ Ủy ban đang thực sự lo ngại về siêu lạm phát phát sinh từ chiến tranh Iran. Khối này phản đối gay gắt bất kỳ cuộc thảo luận nào về việc cắt giảm chi phí đi vay trong tương lai gần. Ngược lại, một khối đang suy giảm về số lượng vẫn cố gắng duy trì lập trường ôn hòa, nghiêng về việc hạ thấp chi phí vay để phòng ngừa rủi ro suy thoái kinh tế. Biểu đồ theo dõi lịch sử số lượng nhà hoạch định chính sách bày tỏ quan điểm ôn hòa, trung lập hoặc diều hâu minh họa rõ rệt sự chiếm ưu thế của phe thắt chặt trong những tháng gần đây.

4. Chủ tịch FED mới Kevin Warsh và thách thức

Kế thừa một đội ngũ "diều hâu"

Một kỷ nguyên mới sắp bắt đầu khi ông Kevin Warsh chính thức nhậm chức Chủ tịch FED vào ngày 16-17/6 tới đây, kế nhiệm ông Jerome Powell. Vượt qua cuộc bỏ phiếu sít sao nhất lịch sử Thượng viện với tỷ lệ 54-45 mang đậm tính chia rẽ đảng phái, ông Warsh sẽ bước vào một vị trí đầy chông gai. Đáng chú ý, người tiền nhiệm Jerome Powell vẫn sẽ tiếp tục ở lại với tư cách là một Thống đốc thêm hai năm nữa. Tân Chủ tịch Warsh sẽ kế thừa một đội ngũ các nhà hoạch định chính sách trung ương đang ngày càng trở nên "diều hâu" hơn. Trớ trêu thay, trước khi chiến tranh Iran nổ ra, ông Warsh từng là người ủng hộ việc cắt giảm lãi suất. Hơn nữa, ông được bổ nhiệm bởi Tổng thống Donald Trump - người đang liên tục và công khai gây sức ép, yêu cầu FED phải cắt giảm lãi suất sâu nhằm kích thích tăng trưởng.

Thách thức trong việc xây dựng sự đồng thuận

Những nội dung từ biên bản cuộc họp của FED cho thấy việc ông Warsh muốn thuyết phục Ủy ban chuyển hướng sang một chính sách nới lỏng hơn sẽ là một thử thách vô cùng khắc nghiệt. Các dữ liệu cứng đang đứng về phe "diều hâu". Đánh giá về cục diện này, Ryan Sweet, nhà kinh tế toàn cầu trưởng tại Oxford Economics, đã nhận định: "Mặc dù sẽ có một chủ tịch FED mới tại cuộc họp tháng 6, việc xây dựng sự đồng thuận để điều chỉnh lãi suất theo bất kỳ hướng nào cũng sẽ là một nhiệm vụ cực kỳ khó khăn trong thời gian tới." Vị tân Chủ tịch sẽ phải đứng giữa "làn đạn" của sức ép lạm phát và yêu cầu nới lỏng chính trị.

5. Phản ứng của thị trường và kỳ vọng kinh tế

Thị trường tài chính và trái phiếu

Ngay sau khi biên bản cuộc họp của FED được công bố, thị trường tài chính đã ngay lập tức phản ứng và định giá lại toàn bộ các kịch bản. Giới đầu tư hiện đang đặt cược lớn vào khả năng tăng lãi suất sẽ là động thái tiếp theo thay vì giữ nguyên hay cắt giảm. Thị trường trái phiếu của Hoa Kỳ và toàn cầu ngày càng phản ánh niềm tin vững chắc rằng FED, cùng với các ngân hàng trung ương hàng đầu khác, sẽ không ngần ngại nâng lãi suất để chống lại cơn bão lạm phát do chiến tranh gây ra. Lợi suất trái phiếu kho bạc Hoa Kỳ kỳ hạn 2 năm - một chỉ báo siêu nhạy cảm đối với kỳ vọng chính sách của FED - đã leo thang chóng mặt. Từ mức dưới 3.40% vào ngày 27/2 (trước khi Mỹ và Israel thực hiện các cuộc không kích vào Iran), lợi suất này đã xuyên thủng các mức kháng cự, chạm đỉnh cao nhất trong 15 tháng là trên 4.10% vào thứ Ba vừa qua.

Thay đổi kỳ vọng của các nhà kinh tế

Sự xoay trục trong giọng điệu sau cuộc họp của FED đã làm thay đổi hoàn toàn kỳ vọng của các chuyên gia. Một cuộc thăm dò do Reuters thực hiện vào thứ Ba đã cho thấy sự sụt giảm niềm tin nghiêm trọng vào một kịch bản nới lỏng. Hiện tại, dưới 50% số nhà kinh tế được hỏi dự kiến sẽ có đợt cắt giảm lãi suất vào tháng 12; con số này sụt giảm thê thảm so với mức hai phần ba số người đồng thuận chỉ một tháng trước đó. Khoảng một nửa số nhà kinh tế được khảo sát hiện tin rằng sẽ không có bất kỳ sự thay đổi nào về lãi suất trong toàn bộ năm nay. Thậm chí, một nhóm nhỏ các chuyên gia phân tích hiện đã bắt đầu đưa kịch bản có ít nhất một đợt tăng lãi suất vào mô hình dự phóng của họ.

6. Triển vọng chính sách tiền tệ của FED

Không có kỳ vọng cắt giảm lãi suất sớm

Chủ tịch Kevin Warsh sẽ triệu tập cuộc họp của FED đầu tiên dưới quyền điều hành của mình vào ngày 16-17/6 tới đây. Tuy nhiên, triển vọng mang đến một quyết định thay đổi lãi suất mang tính bước ngoặt gần như bằng không, và chắc chắn đó sẽ không phải là một lệnh cắt giảm. Thay vào đó, "nhìn chung các nhà hoạch định chính sách đánh giá" rằng hành động khôn ngoan nhất trong bối cảnh vĩ mô nhiễu loạn hiện nay là họ sẽ cần phải giữ mức lãi suất chính sách ổn định lâu hơn đáng kể so với những gì họ từng dự kiến hồi cuối năm ngoái. Lãi suất cao sẽ là trạng thái "bình thường mới".

Khả năng lạm phát kéo dài

Thông điệp từ cuộc họp của FED đã gửi đi một hồi chuông cảnh báo rõ ràng tới các nhà đầu tư tổ chức và cá nhân trên toàn cầu. Biên bản ghi nhận "đại đa số" các nhà hoạch định chính sách lưu ý rằng có rủi ro cực kỳ cao là lạm phát sẽ bám trụ bền bỉ và mất nhiều thời gian hơn dự kiến để có thể trở về mức mục tiêu 2% của ngân hàng trung ương. Trong một kỷ nguyên mới nơi địa chính trị lấn át các quy luật cung cầu thông thường, con đường đưa lạm phát về đích của FED dưới thời kỳ tân Chủ tịch Kevin Warsh hứa hẹn sẽ còn rất nhiều chông gai và những quyết định khó khăn ở phía trước.