Cổ phiếu SpaceX tiềm năng hơn Tesla hay tiềm ẩn rủi ro?

Thị trường tài chính toàn cầu vừa chứng kiến một trong những khoảnh khắc chấn động nhất thập kỷ khi tập đoàn công nghệ không gian của Elon Musk chính thức chào sàn. Kể từ thời điểm phát hành cổ phiếu ra công chúng lần đầu (IPO), sức nóng của cổ phiếu SpaceX (mã giao dịch: SPCX) đã phủ bóng lên gần như mọi cuộc thảo luận trên Phố Wall. Tuy nhiên, đằng sau sự hưng phấn tột độ của giới đầu tư là những bài toán tài chính phức tạp và những giả thuyết chiến lược khó tin nhất.

Liệu sự bùng nổ của mã cổ phiếu này hoàn toàn đến từ kỳ vọng vào trí tuệ nhân tạo (AI), hay đang che giấu một rủi ro định giá chưa từng có? Và quan trọng hơn, mối liên hệ mật thiết giữa SpaceX và người anh em Tesla đang báo hiệu điều gì cho tương lai?

1. Cái nhìn Tổng quan: SpaceX IPO và So sánh ban đầu với Tesla

Sự kiện IPO lịch sử của SpaceX (SPCX)

Ngày 12 tháng 6 năm 2026 đã chính thức đi vào lịch sử tài chính thế giới như một cột mốc vô tiền khoáng hậu. Đợt IPO của SpaceX không chỉ là một trong những thương vụ gọi vốn lớn nhất từ trước đến nay mà còn tạo ra những cơn địa chấn thực sự trên bảng điện tử Nasdaq. Với mức giá chào sàn được thiết lập ở mức 135 USD mỗi cổ phiếu, cổ phiếu SpaceX nhanh chóng thu hút dòng tiền khổng lồ, có thời điểm đẩy thị giá vọt lên mức 225 USD.

Mức tăng phi mã này đã từng đưa vốn hóa thị trường của SpaceX vượt qua ngưỡng 2.2 nghìn tỷ USD, đánh dấu sự ra đời của một siêu doanh nghiệp công nghệ mới và đồng thời biến Elon Musk trở thành vị tỷ phú nghìn tỷ đô la đầu tiên trên thế giới. Mặc dù ngay sau đó, dưới áp lực chốt lời và sự điều chỉnh chung của thị trường, giá cổ phiếu SpaceX đã hạ nhiệt và dao động quay trở lại vùng 150 - 160 USD, mức định giá của công ty hàng không vũ trụ này vẫn duy trì ở thế áp đảo so với Tesla (NASDAQ: TSLA) – một đế chế nghìn tỷ đô la khác cũng nằm dưới bàn tay lèo lái của Musk.

Kết quả tài chính đối lập năm 2025

Sự chênh lệch về định giá giữa hai công ty trở nên cực kỳ khó hiểu khi chúng ta đặt lên bàn cân báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh của năm 2025. Bất chấp những khó khăn về chuỗi cung ứng và sự cạnh tranh khốc liệt từ thị trường Trung Quốc, Tesla vẫn chứng minh được khả năng kiếm tiền ấn tượng khi ghi nhận mức lợi nhuận ròng lên tới 3.8 tỷ USD.

Ở chiều ngược lại, bức tranh tài chính của nền tảng không gian này lại mang màu sắc u ám hơn nhiều. SpaceX đã kết thúc năm 2025 với khoản lỗ khổng lồ lên tới 4.9 tỷ USD. Chi phí nghiên cứu và phát triển đắt đỏ cho chương trình Starship, cùng với việc mở rộng cơ sở hạ tầng cho mạng lưới vệ tinh Starlink đã ngốn một lượng tiền mặt khổng lồ. Từ góc độ phân tích cơ bản, Tesla rõ ràng có vẻ là một khoản đầu tư vượt trội, an toàn và có dòng tiền minh chứng. Câu hỏi lớn được đặt ra trên các diễn đàn đầu tư là: Tại sao giới tinh hoa tài chính lại sẵn sàng đổ xô mua cổ phiếu SpaceX – một doanh nghiệp đang đốt tiền và chìm trong thua lỗ – với mức giá đắt đỏ hơn cả một cỗ máy in tiền như Tesla?

2. Định giá "trên trời" của cả Tesla và SpaceX: Điều gì ẩn chứa?

Các chỉ số định giá truyền thống không hợp lý

Để giải mã nghịch lý của cổ phiếu SpaceX, chúng ta phải thừa nhận một thực tế rằng các mô hình định giá truyền thống của Phố Wall đã hoàn toàn "bất lực" trước các công ty của Elon Musk. Cả hai doanh nghiệp này đều đang giao dịch ở mức định giá cực kỳ cao, phá vỡ mọi quy chuẩn về tỷ lệ Giá trên Thu nhập (P/E).

Hãy nhìn vào Tesla. Ngay cả khi công ty này đã có lợi nhuận dương và hoạt động ổn định, cổ phiếu Tesla vẫn đang giao dịch ở mức hơn 370 lần thu nhập. Để thấy sự chênh lệch này khủng khiếp đến mức nào, chỉ cần làm một phép so sánh nhỏ: Chỉ số S&P 500 – đại diện cho sức khỏe của toàn bộ nền kinh tế Mỹ – hiện chỉ giao dịch ở mức khoảng 32 lần thu nhập. Việc một công ty đại chúng trưởng thành như Tesla, và một tân binh IPO đang thua lỗ như SpaceX cùng chia sẻ những mức định giá "không tưởng" buộc giới phân tích phải đi tìm một câu trả lời nằm ngoài ranh giới của những bảng cân đối kế toán thông thường.

Tesla: Không chỉ là xe điện

Một trong những sai lầm lớn nhất của các nhà đầu tư F0 là coi Tesla đơn thuần chỉ là một cổ phiếu xe điện (EV). Nhận định chung này dường như hợp lý nếu chỉ nhìn bề nổi. Thực tế thị trường cho thấy, trong năm ngoái, Tesla Model Y đã xuất sắc trở thành mẫu xe khách bán chạy thứ hai trên toàn thế giới, trong khi Model 3 vẫn giữ vững vị thế là một trong những mẫu sedan phổ biến nhất toàn cầu.

Tuy nhiên, mảng kinh doanh cốt lõi này đang có dấu hiệu hụt hơi. Xu hướng giảm doanh số đã hiện rõ trong các báo cáo gần đây: doanh số ô tô của Tesla đã giảm 8% trong năm vừa qua, và tiếp nối đà giảm 1% của năm trước đó. Dưới góc độ logic, luận điểm rất rõ ràng: Với doanh số phần cứng đang chững lại, vị thế là một công ty sản xuất EV không thể nào biện minh cho mức vốn hóa thị trường khoảng 1.2 nghìn tỷ USD, hay tỷ lệ P/E cao vọt hơn 370 lần. Sự kỳ vọng của thị trường vào Tesla chắc chắn đang được neo vào một hệ sinh thái khác lớn hơn rất nhiều so với những chiếc xe lăn bánh trên đường.

SpaceX: Thị trường mục tiêu truyền thống hạn chế

Tương tự như vậy, nếu chúng ta phân tích cổ phiếu SpaceX chỉ dựa trên lăng kính của ngành công nghiệp vũ trụ truyền thống, mức định giá hơn 2 nghìn tỷ USD là một bong bóng khổng lồ. Tổng thị trường mục tiêu (Total Addressable Market - TAM) đối với ngành công nghiệp hàng không vũ trụ thực chất không quá lớn như người ta lầm tưởng.

Theo những gì công ty tự nhận định, TAM cho mảng phóng tên lửa thương mại và quốc phòng chỉ dừng lại ở con số khoảng 370 tỷ USD. Ngay cả khi tính thêm "con gà đẻ trứng vàng" là mảng kinh doanh kết nối vệ tinh Starlink, TAM của lĩnh vực này cũng chỉ rơi vào khoảng 1.6 nghìn tỷ USD. Luận điểm cốt lõi ở đây là: Ngay cả trong kịch bản hoàn hảo nhất, nơi SpaceX chiếm thế độc quyền 100% cơ hội tăng trưởng dài hạn trong các phân khúc này, tổng quy mô thị trường cũng chỉ nhỉnh hơn 2 nghìn tỷ USD. Con số này vẫn thấp hơn một cách nguy hiểm so với vốn hóa thị trường ở mức đỉnh mà công ty đạt được. Phải có một động lực tăng trưởng khác, đủ lớn để gánh vác kỳ vọng khổng lồ của những người nắm giữ cổ phiếu SpaceX.

3. Trí tuệ Nhân tạo (AI): Yếu tố then chốt định hình định giá

Cả Tesla và SpaceX đều đặt cược vào AI

Điểm mấu chốt để giải mã mức định giá phi lý của cả hai thực thể này chỉ nằm gọn trong hai chữ: Trí tuệ Nhân tạo (AI). Cả Tesla và SpaceX về cơ bản đã đặt cược toàn bộ mô hình kinh doanh và sự sống còn của mình trong thập kỷ tới vào sự đột phá của AI.

Thị trường tài chính hiện tại đang chứng kiến cơn sốt AI mạnh mẽ chưa từng có. AI là một trong những lĩnh vực nóng bỏng nhất, một thỏi nam châm hút vốn không giới hạn, khiến các nhà quản lý quỹ sẵn sàng trả những mức giá không tưởng cho các công ty đi đầu về công nghệ này. Điều này lý giải chính xác tại sao Tesla vẫn duy trì được định giá ngất ngưởng dù mảng kinh doanh xe điện cốt lõi đang gặp khó khăn. Và tương tự, nó cũng giải thích tại sao dòng tiền thông minh vẫn bất chấp rủi ro để thu gom cổ phiếu SpaceX ngay cả khi công ty này vẫn chưa tạo ra lợi nhuận ròng dương.

AI mở rộng thị trường tiềm năng của SpaceX

Sức mạnh thực sự của đợt IPO vừa qua không nằm ở những chiếc tên lửa tái sử dụng, mà nằm ở hệ sinh thái dữ liệu và sức mạnh điện toán. Trong bản cáo bạch IPO lịch sử, SpaceX đã đưa ra một tuyên bố đầy tham vọng khiến cả Phố Wall phải định hình lại mô hình tính toán: "Chúng tôi tin rằng chúng tôi đã xác định được thị trường mục tiêu có thể hành động lớn nhất trong lịch sử loài người."

Nhận định này không hề cường điệu khi công ty tiết lộ rằng hơn 90% tổng thị trường mục tiêu của SpaceX trong tương lai không phải là bán vé lên sao Hỏa, phóng tên lửa hay cung cấp băng thông vệ tinh. Thị trường chính của họ chính là AI, một miếng bánh khổng lồ được định giá lên tới 26.5 nghìn tỷ USD. Với mạng lưới hạ tầng không gian, hệ thống liên lạc vệ tinh toàn cầu và khả năng tích hợp sâu với các dự án siêu máy tính như xAI, cổ phiếu SpaceX thực chất là một tấm vé đầu tư vào nền tảng cơ sở hạ tầng cốt lõi của kỷ nguyên Trí tuệ Nhân tạo toàn cầu.

Robotaxi: Thị trường AI khổng lồ của Tesla

Trong khi SpaceX hướng lên bầu trời để xây dựng hạ tầng AI, Tesla lại bám rễ trên mặt đất để giải quyết một trong những bài toán AI hóc búa nhất: tự lái hoàn toàn (Full Self-Driving). Mảng kinh doanh cốt lõi mới mà Tesla đang theo đuổi là một thị trường trị giá 10 nghìn tỷ USD phụ thuộc hoàn toàn vào năng lực xử lý AI: hệ thống mạng lưới robotaxi.

Sự chuyển trục này nhận được sự đồng thuận lớn từ các nhà phân tích hàng đầu. Cathie Wood, CEO của quỹ Ark Invest và là một trong những nhà đầu tư công nghệ nhạy bén nhất, đã đưa ra dự đoán táo bạo: "Chúng tôi nghĩ rằng 8 nghìn tỷ đến 10 nghìn tỷ đô la cho toàn bộ cơ hội taxi tự hành trên toàn thế giới, từ gần như không có gì. Đó là tốc độ AI sẽ khiến những điều này xảy ra." Khi định giá Tesla qua lăng kính của một nền tảng cung cấp dịch vụ AI tự hành, mức P/E 370 lần bỗng trở nên dễ hiểu hơn rất nhiều.

4. SpaceX hay Tesla: Lựa chọn nào tốt hơn cho nhà đầu tư?

Câu hỏi thường trực của các nhà đầu tư hiện nay là nên phân bổ vốn vào cổ phiếu SpaceX hay Tesla. Tuy nhiên, sự thật bất ngờ là kết quả đầu tư của cả hai cổ phiếu này lại đối mặt với một số phận tương đồng đến kỳ lạ, và đều bị chi phối hoàn toàn bởi một rào cản duy nhất: sự thành bại của công nghệ AI.

Trong kịch bản thất bại, nếu những hứa hẹn về AI tự hành của Tesla mãi chỉ là những bản thử nghiệm beta lỗi lỗi, hoặc siêu hạ tầng dữ liệu không gian của SpaceX không thể tạo ra nguồn doanh thu bù đắp chi phí vận hành, cả hai cổ phiếu có khả năng cao sẽ đối mặt với làn sóng bán tháo tàn khốc. Thị trường sẽ trừng phạt những công ty không đáp ứng được kỳ vọng định giá P/E ba chữ số. Ngược lại, trong kịch bản thành công, nếu họ hiện thực hóa được tham vọng AI của mình, cả Tesla và cổ phiếu SpaceX đều đang nắm giữ tiềm năng tăng trưởng theo cấp số nhân về dài hạn, vượt ra khỏi mọi quy mô doanh nghiệp từng tồn tại trong lịch sử.

5. Tin đồn sáp nhập Tesla và SpaceX: Tương lai chung một nhà?

Lý do sáp nhập: Tham vọng AI chung

Kể từ sau đợt IPO giữa tháng 6/2026, Phố Wall không ngừng sục sôi trước những tin đồn chấn động: Elon Musk được cho là đang tích cực tìm cách sáp nhập Tesla và SpaceX thành một siêu tập đoàn (conglomerate) duy nhất. Động thái này không phải là một ý tưởng bộc phát, mà nó giải quyết được bài toán quản trị và tối ưu hóa nguồn lực khổng lồ giữa hai thực thể.

Sự giao thoa về AI chính là chất xúc tác lớn nhất. Tesla sở hữu khả năng thiết kế chip, hệ thống siêu máy tính Dojo, và nền tảng robot học trên mặt đất. SpaceX nắm trong tay hạ tầng truyền tải dữ liệu toàn cầu và các dự án vận hành AI ngoài không gian. Ngay cả Chủ tịch SpaceX, bà Gwynne Shotwell, cũng đã từng úp mở trong một cuộc phỏng vấn rằng việc sáp nhập "có thể làm cho cuộc sống của Elon dễ dàng hơn một chút" và khẳng định sự tồn tại của những sức mạnh hợp lực (synergies) to lớn giữa hai công ty.

Walter Isaacson, nhà văn nổi tiếng từng viết tiểu sử của Musk, cũng củng cố giả thuyết này bằng dự đoán: "Tôi nghĩ sẽ có một vụ sáp nhập mua lại Tesla-SpaceX, vì điều đó có ý nghĩa." Tham vọng chiếm lĩnh kỷ nguyên AI chung của họ là một cơ sở vững chắc, đủ sức thuyết phục để biện minh cho một vụ M&A vĩ đại, miễn là nó vượt qua được các rào cản từ cơ quan quản lý chống độc quyền và nhận được cái gật đầu của các cổ đông lớn.

Khả năng và thời gian sáp nhập

Vậy kịch bản này có thực sự diễn ra hay chỉ là đồn đoán để thổi giá cổ phiếu SpaceX và Tesla? Những nhân vật sừng sỏ nhất trên thị trường tài chính đã bắt đầu đặt cược. Ross Gerber, một nhà quản lý quỹ đầu tư uy tín, gần đây đã gọi việc sáp nhập này là "một kết luận đã được định sẵn" (foregone conclusion) và cho rằng kỳ vọng này chính là lực đỡ ẩn giữ giá cổ phiếu Tesla không bị sụp đổ trong bối cảnh doanh số xe điện ảm đạm.

Nghiêm túc hơn, nhà phân tích kỳ cựu Dan Ives từ Wedbush đã nhận định xác suất xảy ra một thương vụ sáp nhập giữa Tesla và SpaceX trong vòng một năm tới lên đến 80%. Trên các thị trường cá cược tài chính phi tập trung, dòng tiền cũng đang dự đoán có tới 51% khả năng thương vụ sáp nhập lịch sử này sẽ chính thức hoàn tất vào tháng 3 năm 2027. Thậm chí, một số chuyên gia đang thảo luận về một "cửa sổ vàng 60 ngày" sắp tới, nơi các động thái tài chính quyết liệt có thể được Musk triển khai.

5. Kết luận: Phép so sánh có thể sớm trở nên vô nghĩa

Giới đầu tư đang tranh luận gay gắt mỗi ngày trên các sàn giao dịch về việc nên chọn cổ phiếu SpaceX đầy tiềm năng hay bắt đáy Tesla đang chuyển mình. Tuy nhiên, sự vận động ngầm của các cấu trúc tài chính cấp cao dường như đang biến những cuộc tranh luận đó trở thành dư thừa.

Trong vòng 12 đến 18 tháng tới, câu hỏi liệu Tesla hay SpaceX là một lựa chọn đầu tư vượt trội hơn có thể sẽ vĩnh viễn mất đi ý nghĩa. Nếu các thị trường cá cược, các nhà phân tích cấp cao tại Wedbush, và ngày càng nhiều chuyên gia Phố Wall dự đoán đúng, chúng ta rất có thể sẽ chứng kiến hai doanh nghiệp khổng lồ này hòa làm một. Khi điều đó xảy ra, thay vì sở hữu cổ phiếu SpaceX hay Tesla một cách riêng lẻ, các nhà đầu tư sẽ nắm giữ cổ phần trong một siêu tổ chức quyền lực nhất hành tinh – một đế chế độc tôn định hình toàn bộ tương lai của giao thông, không gian vũ trụ và Trí tuệ Nhân tạo.