Federal Reserve Payment Account: เมื่อ Fintech และ Crypto เตรียมเข้าถึงระบบชำระเงินของธนาคารกลางสหรัฐฯ โดยตรง

เมื่อวันที่ 20 พฤษภาคม 2569 คณะกรรมการธนาคารกลางสหรัฐฯ หรือ Federal Reserve Board ได้ประกาศเปิดรับความเห็นสาธารณะต่อข้อเสนอจัดตั้ง "Payment Account" บัญชีชำระเงินพิเศษที่ออกแบบมาสำหรับสถาบันการเงินที่มีสิทธิ์ตามกฎหมาย โดยมีวัตถุประสงค์เฉพาะเพื่อการ clearing และ settlement การชำระเงิน ข้อเสนอนี้ไม่ใช่เรื่องธรรมดา เพราะมันอาจเปลี่ยนโฉมหน้าของระบบการเงินสหรัฐฯ ไปตลอดกาล โดยเปิดประตูให้บริษัท Fintech และผู้ออก Stablecoin เข้าถึง Federal Reserve Payment Account ได้โดยตรงเป็นครั้งแรก

ที่มาและบริบทของข้อเสนอ Federal Reserve Payment Account

ตลอดหลายปีที่ผ่านมา ภูมิทัศน์ของระบบการชำระเงินในสหรัฐอเมริกาเปลี่ยนแปลงไปอย่างรวดเร็ว บริษัท Fintech รุ่นใหม่ ผู้ออก Stablecoin รวมถึงสถาบันการเงินที่มีโมเดลธุรกิจหลากหลายต่างพยายามขอเข้าถึง Master Account ของธนาคารกลางสหรัฐฯ โดยตรง เพื่อลดต้นทุนและเพิ่มความเร็วในการชำระเงิน แต่คำขอเหล่านั้นมักถูกปฏิเสธหรือดำเนินการอย่างล่าช้า เนื่องจากสถาบันเหล่านี้ส่วนใหญ่ไม่ได้รับการประกันเงินฝากจากรัฐบาลกลาง

ในเดือนธันวาคม 2568 Fed ได้ออก Request for Information (RFI) เพื่อสำรวจความเป็นไปได้ในการสร้างต้นแบบ Federal Reserve Payment Account ซึ่งได้รับความสนใจอย่างกว้างขวางจากทั้งภาคอุตสาหกรรมและนักวิชาการ และตอนนี้ ข้อเสนอฉบับเป็นทางการก็ออกมาแล้ว

ยิ่งไปกว่านั้น ในวันเดียวกัน ประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ยังได้ลงนามในคำสั่งผู้บริหาร ให้หน่วยงานรัฐบาลกลางรวมถึง Fed ทบทวนกฎระเบียบที่เป็นอุปสรรคต่อบริษัท Fintech และ Crypto ในการเข้าถึงระบบชำระเงิน ทำให้ข้อเสนอ Federal Reserve Payment Account กลายเป็นประเด็นที่มีความสำคัญเชิงนโยบายอย่างยิ่ง

Federal Reserve Payment Account คืออะไร? ทำงานอย่างไร?

Federal Reserve Payment Account หรือที่เรียกกันในวงการว่า "Skinny Master Account" คือบัญชีพิเศษที่ธนาคารกลางสหรัฐฯ เสนอให้สร้างขึ้นสำหรับสถาบันการเงินที่มีสิทธิ์ตามกฎหมาย แต่ไม่ใช่ธนาคารพาณิชย์แบบดั้งเดิม บัญชีนี้จะอนุญาตให้ผู้ถือบัญชีเข้าถึงบริการชำระเงินบางส่วนของ Fed ได้โดยตรง อาทิ Fedwire และ FedNow แต่มีข้อจำกัดที่ชัดเจน

ข้อจำกัดเหล่านี้ไม่ใช่ข้อเสียทั้งหมด แต่เป็นการออกแบบเพื่อให้ Federal Reserve Payment Account เป็น "บัญชีที่ปลอดภัย" สำหรับธุรกรรมการชำระเงินโดยเฉพาะ โดยไม่เปิดโอกาสให้เกิดความเสี่ยงเชิงระบบต่อธนาคารกลาง นอกจากนี้ วงเงินยอดคงเหลือ ณ สิ้นวันจะถูกกำหนดตามปริมาณธุรกรรมที่คาดหวังของแต่ละสถาบัน ซึ่งเป็นการปรับเปลี่ยนจากข้อเสนอเดิมที่กำหนดวงเงินสูงสุดไว้ที่ 500 ล้านดอลลาร์หรือ 10% ของสินทรัพย์รวม

ใครได้รับประโยชน์จาก Federal Reserve Payment Account?

แม้ข้อเสนอจะไม่ได้กล่าวถึงบริษัท Crypto อย่างชัดเจน แต่ในวงการการเงินต่างรู้ดีว่ากลุ่มที่จะได้รับประโยชน์สูงสุดจาก Federal Reserve Payment Account คือ

1. ผู้ออก Stablecoin เช่น บริษัทที่ออก USDC หรือสกุลเงินดิจิทัลที่ผูกกับดอลลาร์ ซึ่งต้องการเชื่อมต่อกับระบบชำระเงินกลางโดยตรงเพื่อลดการพึ่งพาธนาคารกลาง
2. บริษัท Fintech ด้านการชำระเงิน ที่ต้องการลดต้นทุนและความเสี่ยงจาก Counterparty ในการใช้ Sponsor Bank
3. สถาบันการเงินที่มี Charter พิเศษ ที่ไม่ได้รับการประกันเงินฝากจากรัฐบาลกลาง แต่มีโมเดลธุรกิจมุ่งเน้นการชำระเงิน
4. บริษัท Blockchain Payment Processors ที่ต้องการเชื่อมต่อกับระบบการเงินดั้งเดิมได้อย่างมีประสิทธิภาพมากขึ้น

American Fintech Council ซึ่งเป็นกลุ่มการค้าชั้นนำของอุตสาหกรรม Fintech ได้สนับสนุนข้อเสนอนี้อย่างชัดเจน โดย Phil Goldfeder ซีอีโอของสภาฯ กล่าวว่าการออกแบบ Payment Account ที่ดีสามารถขยายการแข่งขันและส่งเสริมนวัตกรรมในระบบการชำระเงินได้โดยไม่ก่อให้เกิดความเสี่ยงใหม่

เสียงคัดค้านจากภาคธนาคารดั้งเดิม

ไม่ใช่ทุกฝ่ายที่ยินดีต้อนรับการมาถึงของ Federal Reserve Payment Account กลุ่มธนาคารพาณิชย์ขนาดใหญ่ อาทิ Bank Policy Institute, The Clearing House Association และ Financial Services Forum ต่างออกมาเตือนถึงความเสี่ยงที่อาจเกิดขึ้น

"ข้อเสนอนี้ถือเป็นการเปลี่ยนแปลงนโยบายขั้นพื้นฐาน โดยเปิดให้สถาบันที่ไม่ได้รับการประกันหรืออยู่ภายใต้การกำกับดูแลแบบเบา เชื่อมต่อกับงบดุลของ Fed ได้โดยตรง" — กลุ่มธนาคารพาณิชย์ในสหรัฐฯ

ธนาคารพาณิชย์กังวลว่าแม้จะมีการกำหนดวงเงินและข้อจำกัดต่างๆ แต่ Federal Reserve Payment Account ก็ยังอาจก่อให้เกิด Run Risk และความไม่มั่นคงทางการเงินได้ โดยเฉพาะหากผู้ถือบัญชีดำเนินกิจกรรมที่คล้ายกับการรับฝากเงิน แต่ขาดระบบประกันเงินฝากและกลไกการแก้ไขปัญหา

Rebecca Romero Rainey ประธานและซีอีโอของ Independent Community Bankers of America ถึงกับเรียกร้องให้ Fed ระงับนโยบายใหม่เกี่ยวกับ Stablecoin, Master Account และ OCC National Trust Charter ไว้ก่อน เพื่อประเมินผลกระทบรวมต่อชุมชนท้องถิ่นและเศรษฐกิจโดยรวม

มาตรการ Tier 3 และการระงับชั่วคราว

หนึ่งในประเด็นสำคัญที่น่าสนใจในข้อเสนอ Federal Reserve Payment Account คือการที่ Fed ขอให้ Reserve Banks ระงับการตัดสินใจเกี่ยวกับคำขอเข้าถึงบัญชีจากสถาบันที่อยู่ใน Tier 3 ตามแนวทาง Account Access Guidelines ชั่วคราว จนกว่า Fed จะเสร็จสิ้นกระบวนการพัฒนานโยบายเกี่ยวกับ Payment Account

Tier 3 คือประเภทสถาบันที่มีความเสี่ยงสูงสุดในการกำกับดูแล ซึ่งรวมถึงสถาบันที่ไม่ได้รับการประกันเงินฝากและไม่อยู่ภายใต้การกำกับดูแลจากหน่วยงานของรัฐบาลกลาง นั่นหมายความว่าบริษัท Crypto และ Fintech ที่รอการอนุมัติ Master Account อยู่จะต้องรอต่อไปในระหว่างที่ Fed รับฟังความคิดเห็นและพัฒนากรอบนโยบาย Federal Reserve Payment Account ให้สมบูรณ์

การระงับชั่วคราวนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อส่งเสริมความสอดคล้องในการดำเนินงานของ Reserve Banks ทั่วประเทศ และให้มั่นใจว่านโยบายจะได้รับการรับฟังจากสาธารณะอย่างรอบด้านก่อนนำไปปฏิบัติ

ความสำคัญต่อระบบการเงินไทยและเอเชีย

แม้ข้อเสนอ Federal Reserve Payment Account จะเป็นนโยบายภายในสหรัฐฯ แต่ผลกระทบย่อมลามไปถึงระบบการเงินระหว่างประเทศ รวมถึงประเทศไทยและภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ด้วย หากสถาบัน Fintech และผู้ออก Stablecoin สามารถเข้าถึง Fed Payment Account ได้โดยตรง ต้นทุนการโอนเงินระหว่างประเทศอาจลดลงอย่างมีนัยสำคัญ ความเร็วในการชำระเงินข้ามพรมแดนจะเพิ่มขึ้น และการพึ่งพาตัวกลางในระบบธนาคารแบบดั้งเดิมจะลดลง

สำหรับนักลงทุนและผู้ประกอบการไทยที่ทำธุรกิจกับสหรัฐฯ ควรจับตาดูพัฒนาการของ Federal Reserve Payment Account อย่างใกล้ชิด เพราะมันอาจเปลี่ยนวิธีที่เงินดอลลาร์ไหลเวียนในระบบการเงินโลก

ขั้นตอนต่อไปและกระบวนการรับฟังความคิดเห็น

ระยะเวลาเปิดรับความเห็นสาธารณะเกี่ยวกับ Federal Reserve Payment Account จะสิ้นสุดลงภายใน 60 วันหลังจากที่ข้อเสนอได้รับการตีพิมพ์ใน Federal Register ทุกฝ่ายที่มีส่วนได้เสียสามารถส่งความเห็นได้ผ่านช่องทางต่างๆ ความเห็นที่ได้รับจะมีผลต่อการกำหนดกรอบนโยบายขั้นสุดท้ายของ Federal Reserve Payment Account และวิธีที่ Reserve Banks จะประเมินใบสมัครจากสถาบันที่มีสิทธิ์

บทสรุป: จุดเปลี่ยนสำคัญของระบบการเงินดิจิทัลโลก

ข้อเสนอ Federal Reserve Payment Account ไม่ใช่แค่เรื่องของระเบียบราชการ แต่คือจุดเปลี่ยนสำคัญที่จะกำหนดว่าโลกการเงินดิจิทัลและโลกการเงินดั้งเดิมจะพบกันได้หรือไม่ และอย่างไร หาก Fed ตัดสินใจเดินหน้าต่อไปหลังจากกระบวนการรับฟังความเห็น สถาบัน Fintech และ Crypto ที่ผ่านการตรวจสอบจะสามารถเข้าถึงโครงสร้างพื้นฐานของระบบชำระเงินที่ทรงพลังที่สุดในโลกได้ โดยตรงเป็นครั้งแรกในประวัติศาสตร์

ในทางกลับกัน หากกระบวนการนี้ล้มเหลวหรือถูกระงับอย่างไม่มีกำหนด ก็อาจตอกย้ำว่าระบบการเงินดั้งเดิมยังไม่พร้อมที่จะรับมือกับนวัตกรรมแห่งยุคสมัย ไม่ว่าผลจะออกมาอย่างไร Federal Reserve Payment Account จะกลายเป็นบทเรียนสำคัญให้แก่ธนาคารกลางทั่วโลก รวมถึงธนาคารแห่งประเทศไทย ที่กำลังเผชิญกับคำถามเดียวกัน