Giá dầu thế giới lao dốc 7% do quyết định từ Trump

Thị trường tài chính và năng lượng toàn cầu vừa chứng kiến một cú sốc lớn trong những ngày đầu tháng 8 năm 2026. Chỉ trong một khoảng thời gian ngắn, giá dầu thế giới đã ghi nhận mức giảm sâu, đảo ngược hoàn toàn xu hướng tăng căng thẳng trước đó. Nguyên nhân trực tiếp bắt nguồn từ những động thái chính trị bất ngờ tại Washington, liên quan mật thiết đến bàn cờ địa chính trị Trung Đông. Bài viết này sẽ phân tích chi tiết diễn biến của giá dầu thế giới, những tuyên bố đầy mâu thuẫn giữa Mỹ và Iran, cùng bức tranh toàn cảnh về chuỗi cung ứng năng lượng đang bị bóp nghẹt bởi các điểm nóng xung đột. Việc theo dõi sát sao giá dầu thế giới lúc này không chỉ quan trọng đối với giới đầu tư mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến lạm phát và chi phí sinh hoạt của người tiêu dùng trên toàn cầu.

1. Giá dầu thế giới giảm sâu: Nguyên nhân chính

Quyết định của Tổng thống Trump và hy vọng thỏa thuận Iran

Vào thời điểm thị trường đang nín thở chờ đợi một đợt leo thang quân sự mới, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã bất ngờ tuyên bố hoãn một cuộc tấn công quy mô lớn nhằm vào Iran. Quyết định "quay xe" vào phút chót này được đưa ra với lý do chính quyền Washington đang đặt kỳ vọng vào một thỏa thuận ngoại giao chớp nhoáng với Tehran. Theo kịch bản lạc quan nhất được Nhà Trắng phác thảo, một hiệp ước hòa bình không chỉ giúp tháo ngòi nổ chiến tranh mà còn mở đường cho việc khôi phục nguồn cung dầu mỏ khổng lồ từ khu vực Vùng Vịnh.

Ngay lập tức, thông tin này đã tạo ra một làn sóng bán tháo trên các sàn giao dịch hàng hóa, đẩy giá dầu thế giới đi xuống với tốc độ chóng mặt. Mục tiêu cuối cùng của Mỹ được cho là nhằm gia tăng nguồn cung toàn cầu, ổn định lại thị trường năng lượng và xoa dịu áp lực chi phí đang đè nặng lên nền kinh tế. Sự kỳ vọng về việc eo biển Hormuz có thể sớm được lưu thông an toàn trở lại đã làm xẹp "bong bóng rủi ro" vốn đang nâng đỡ giá dầu thế giới trong suốt nhiều tháng qua.

Diễn biến giá dầu cụ thể

Phản ứng trước các tin tức chính trị, các chỉ số dầu thô tiêu chuẩn đồng loạt lao dốc không phanh. Đối với dầu thô Brent Biển Bắc – thước đo quan trọng nhất của giá dầu thế giới – giá kỳ hạn tháng trước đã sụt giảm mạnh tới 6,35 USD/thùng, tương đương mức giảm lên đến 7,0%. Đợt bán tháo ồ ạt đã ép giá Brent chốt phiên ở mức chỉ còn 83,77 USD/thùng. Đây được ghi nhận là mức giá đóng cửa thấp nhất của chuẩn dầu Brent kể từ ngày 13 tháng 7.

Đáng chú ý, sự sụt giảm của giá dầu thế giới còn được cộng hưởng bởi các yếu tố kỹ thuật trên sàn giao dịch. Việc chuyển đổi sang hợp đồng kỳ hạn tháng 10 trở nên ít tốn kém hơn (sau khi hợp đồng tháng 9 chính thức đáo hạn vào thứ Sáu tuần trước) đã tạo thêm áp lực giảm. Cụ thể, giá dầu Brent cho tháng 10 đã giảm 4,7% so với mức giá đóng cửa của chính hợp đồng này vào phiên cuối tuần.

Trong khi đó, diễn biến của dầu thô ngọt nhẹ WTI (West Texas Intermediate) của Mỹ cũng không mấy khả quan hơn đối với phe mua. Hợp đồng tương lai WTI đã để mất 4,33 USD, tương đương mức giảm 5,1%, lùi về chốt phiên ở mức 80,34 USD/thùng. Biến động mạnh của giá dầu thế giới trong phiên giao dịch này cho thấy sự nhạy cảm cực độ của giới đầu tư đối với bất kỳ tín hiệu nào liên quan đến nguồn cung từ Trung Đông. Các quỹ phòng hộ và các nhà giao dịch thuật toán đã nhanh chóng kích hoạt các lệnh cắt lỗ quy mô lớn, tạo ra một vòng xoáy bán tháo không thể kiểm soát trong ngắn hạn.

2. Mâu thuẫn trong tuyên bố của Trump và phản ứng của Iran

Lời nói và hành động của Trump

Nhìn lại bối cảnh lịch sử gần đây, giới quan sát nhận thấy Tổng thống Trump đang lặp lại một mô hình hành vi khá quen thuộc: liên tục đe dọa nhưng lại hủy bỏ các kế hoạch tấn công quân sự "lớn" vào Iran vào những phút cuối cùng. Kịch bản này đã diễn ra lặp đi lặp lại trong suốt 5 tháng qua, tạo ra những đợt rung lắc dữ dội cho giá dầu thế giới. Trong các phát ngôn mới nhất nhằm trấn an dư luận và thị trường, ông Trump khẳng định một cách đầy tự tin rằng các cuộc đàm phán với Iran "đang diễn ra ngay bây giờ".

Tuy nhiên, đi kèm với thông điệp ngoại giao, nhà lãnh đạo Mỹ không quên đưa ra những lời cảnh báo vô cùng nghiêm khắc. Ông tuyên bố chính quyền Tehran sẽ phải đối mặt với "sự chặt đầu" (hàm ý sự sụp đổ toàn diện hoặc các đòn tấn công hủy diệt vào bộ máy lãnh đạo) nếu không chấp thuận ký kết một hiệp ước nhằm chấm dứt dứt điểm xung đột hiện tại. Không dừng lại ở mặt trận đối ngoại, ở mặt trận đối nội, ông Trump cũng tận dụng sự suy yếu của giá dầu thế giới để trực tiếp kêu gọi các tập đoàn năng lượng khổng lồ của Mỹ – điển hình như Chevron và Exxon Mobil – phải lập tức giảm giá xăng bán lẻ, nhằm chia sẻ gánh nặng tài chính với người tiêu dùng Mỹ.

Iran phủ nhận đàm phán

Trái ngược hoàn toàn với bức tranh lạc quan được vẽ ra từ Nhà Trắng, phản ứng từ phía Tehran lại dội một gáo nước lạnh vào kỳ vọng của thị trường. Chính phủ Iran đã lên tiếng bác bỏ kịch liệt, khẳng định không hề có bất kỳ một cuộc đàm phán ngầm hay công khai nào đang diễn ra với Hoa Kỳ. Đồng thời, họ cũng nhấn mạnh chưa có bất cứ kế hoạch nào cho các cuộc gặp gỡ cấp cao trong tương lai gần.

Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran, ông Esmail Baghaei, đã chính thức ra mặt để bác bỏ hoàn toàn những tuyên bố một chiều từ phía Tổng thống Trump. Theo ông Baghaei, lập trường của Tehran vẫn vô cùng cứng rắn: Iran hoàn toàn không có kế hoạch mở cửa đón tiếp các phái đoàn ngoại giao nước ngoài, cũng như không có ý định cử các nhà đàm phán của mình ra nước ngoài trong những ngày sắp tới. Sự mâu thuẫn gay gắt giữa lời nói của Washington và hành động của Tehran báo hiệu rằng đà giảm hiện tại của giá dầu thế giới có thể chỉ là một phản ứng "chín ép" của thị trường dựa trên những thông tin chưa được kiểm chứng đầy đủ.

3. Phân tích của chuyên gia và tác động thị trường rộng lớn hơn

Phản ứng của giới phân tích

Trước những diễn biến kịch tính trên bàn cờ chính trị, giới phân tích tài chính đã nhanh chóng mổ xẻ bản chất đằng sau sự lao dốc của giá dầu thế giới. Khá nhiều chuyên gia tỏ ra hoài nghi về tính bền vững của đợt giảm giá này. Theo nhận định từ công ty tư vấn năng lượng uy tín Ritterbusch and Associates: "Đợt bán tháo mạnh hôm nay dường như là một phản ứng thái quá khác của các nhà giao dịch trước bình luận của ông Trump rằng một thỏa thuận với Iran sắp xảy ra".

Cơ quan này chỉ ra một điểm mấu chốt: Tổng thống Trump đang tiếp tục duy trì một mô hình giao tiếp quen thuộc, thỉnh thoảng đưa ra các phát ngôn nhằm hạ thấp thị trường dầu mỏ để ngăn chặn đà tăng bền vững của giá nhiên liệu trong nước. Bằng cách gieo rắc kỳ vọng về hòa bình, Washington có thể tạm thời làm "nguội" giá dầu thế giới mà không cần phải thực sự giải phóng dầu từ Kho Dự trữ Chiến lược (SPR). Tuy nhiên, chiến lược này mang tính rủi ro cao, bởi nếu thỏa thuận không bao giờ thành hiện thực, sự thất vọng của thị trường có thể khiến giá dầu thế giới bật tăng trở lại với sức công phá mạnh mẽ hơn. Các nhà giao dịch dầu mỏ kỳ cựu thừa hiểu rằng, một thị trường bị chi phối quá nhiều bởi các dòng trạng thái trên mạng xã hội sẽ luôn tiềm ẩn những đợt biến động phi mã.

Ảnh hưởng đến giá nhiên liệu khác

Cú sốc từ hợp đồng dầu thô lập tức lan truyền sang thị trường các sản phẩm tinh chế. Song hành cùng đà rơi tự do của giá dầu thế giới, giá các loại nhiên liệu thiết yếu tại Mỹ cũng chứng kiến sự điều chỉnh mạnh. Cả giá xăng và giá dầu diesel trên các sàn giao dịch hàng hóa đều sụt giảm khoảng 5% chỉ tính riêng trong phiên giao dịch hôm thứ Hai. Sự hạ nhiệt của giá nhiên liệu đầu vào là một tín hiệu đáng mừng đối với các ngành vận tải, logistics và sản xuất, đồng thời gieo hy vọng về việc kiểm soát đà lạm phát trong những tháng tới.

4. Căng thẳng địa chính trị và ảnh hưởng đến vận tải dầu mỏ

Thay đổi lộ trình tàu chở dầu tại Trung Đông

Dù giá dầu thế giới có xu hướng giảm trên bảng điện tử, song rủi ro vật lý đối với dòng chảy năng lượng tại Trung Đông lại không hề suy giảm. Mối đe dọa an ninh hàng hải đang định hình lại toàn bộ bản đồ vận tải dầu mỏ toàn cầu. Tại Vịnh Aden, sáu siêu tàu chở dầu khổng lồ treo cờ Saudi Arabia đã buộc phải hủy bỏ hải trình dự kiến, quyết định quay đầu và đổi hướng đi về phía Nam, vòng qua lục địa châu Phi. Nguyên nhân đến từ những lời đe dọa tấn công ngày càng manh động của phong trào Houthi – lực lượng dân quân được Iran hậu thuẫn đang hoạt động mạnh ở Yemen.

Việc đi vòng qua châu Phi khiến thời gian di chuyển tăng thêm hàng tuần lễ, đẩy chi phí bảo hiểm, chi phí nhiên liệu phụ trội và cước vận tải lên mức cao ngất ngưởng. Hệ quả là, ngay cả khi giá dầu thế giới giảm xuống, chi phí thực tế mà các nhà máy lọc dầu và người tiêu dùng cuối cùng phải gánh chịu vẫn ở mức cao do phải bù đắp phần hậu cần khổng lồ này. Ở một diễn biến khác, hai tàu chở dầu của Saudi Arabia đã mạo hiểm vượt qua eo biển Bab el-Mandeb (nằm giữa Biển Đỏ và Vịnh Aden). Trong khi đó, tại eo biển Hormuz (giữa Iran và Oman), giao thông hàng hải đã chậm lại đáng kể sau các báo cáo về các cuộc tấn công tàu. Cần lưu ý rằng, khoảng 1/5 lượng dầu của thế giới đi qua eo biển Hormuz trước khi Mỹ và Israel bắt đầu tấn công Iran vào cuối tháng 2. Bất kỳ sự cố nào tại đây cũng đe dọa trực tiếp đến tính ổn định của giá dầu thế giới.

Năng lượng Nga và các tuyến đường thay thế

Căng thẳng không chỉ giới hạn ở Trung Đông mà còn lan rộng sang các tuyến đường xuất khẩu của Nga. Điển hình như vào tuần cuối tháng 7, một tàu chở naphtha của Nga mang cờ Panama đã nỗ lực đi qua eo biển Bab el-Mandeb nhưng cuối cùng đành đổi hướng đi vòng quanh châu Phi do rủi ro an ninh quá cao.

Bên cạnh đó, tại lưu vực Biển Azov - Biển Đen, chính phủ Nga đã tuyên bố tăng cường tối đa lực lượng hải quân để bảo vệ các tàu thuyền thương mại, đồng thời phát triển các tuyến vận chuyển hàng hóa thay thế. Những động thái này diễn ra trong bối cảnh leo thang mạnh mẽ của các cuộc tấn công trên biển từ cả hai phía trong chiến tranh ở Ukraine. Hệ thống cung ứng bị kéo căng ở nhiều mặt trận chính là lý do khiến giới chuyên môn tin rằng, đợt giảm mạnh của giá dầu thế giới hiện nay thực chất chỉ là một khoảng lặng ngắn ngủi trước khi đối mặt với những thử thách mới.

5. Tình hình sản xuất và quyết định của OPEC+

Nga trong bối cảnh sản xuất dầu toàn cầu

Để hiểu rõ hơn về tính chất phức tạp của giá dầu thế giới, không thể bỏ qua vai trò trung tâm của nước Nga. Bất chấp hàng loạt các lệnh trừng phạt khắt khe, Nga vẫn được dự báo là nhà sản xuất dầu thô lớn thứ ba thế giới vào năm 2025, chỉ đứng sau Mỹ và Saudi Arabia. Với tư cách là một thành viên cộm cán của nhóm OPEC+, cùng với mạng lưới đường ống dẫn dầu và các cảng xuất khẩu chiến lược, mọi động thái về sản lượng của Moscow đều có khả năng định đoạt xu hướng của giá dầu thế giới trong dài hạn.

Tác động của xung đột đến nguồn cung

Dù năng lực sản xuất trên giấy tờ là rất lớn, nhưng nguồn cung thực tế ra thị trường đang bị bóp nghẹt nghiêm trọng. Những gián đoạn xuất khẩu liên tục từ khu vực Vùng Vịnh (do chiến tranh Iran), cùng với sự sụt giảm nguồn cung từ Nga và Kazakhstan (hệ lụy từ cuộc xung đột tại Ukraine) đã tạo ra sự thiếu hụt. Thực tế phũ phàng là các đợt thông báo tăng hạn ngạch sản xuất của OPEC+ hàng tháng trong hầu hết năm nay đã không thể chuyển hóa thành dầu bổ sung thực sự trên thị trường. Những hạn chế về nguồn cung vật lý này chính là mỏ neo ngầm, đóng vai trò tạo nền tảng hỗ trợ không cho giá dầu thế giới sụp đổ vĩnh viễn.

Quyết định tăng hạn ngạch của OPEC+

Trong một nỗ lực nhằm duy trì tính thanh khoản, liên minh OPEC+ đã chính thức phê duyệt kế hoạch nâng hạn ngạch sản xuất dầu thêm khoảng 188.000 thùng/ngày, bắt đầu áp dụng từ tháng 9. Về mặt lý thuyết, quyết định này sẽ giúp hạ nhiệt giá dầu thế giới bằng cách bơm thêm nguồn cung vật lý vào thị trường. Tuy nhiên, giới phân tích cho rằng dù có quyết định tăng công suất trên văn bản, nhưng hàng loạt các rào cản kỹ thuật và các đứt gãy hiện tại vẫn đang cản trở nghiêm trọng việc đưa dầu ra thị trường tiêu thụ.

Chừng nào các nút thắt vận tải, sự trừng phạt kinh tế và xung đột quân sự chưa được tháo gỡ triệt để, những nỗ lực điều tiết hạn ngạch của OPEC+ sẽ khó lòng mang lại một quỹ đạo ổn định. Bức tranh toàn cảnh cho thấy, bất chấp những đợt giảm sâu mang tính tin tức, cấu trúc cơ bản của thị trường năng lượng vẫn vô cùng mong manh, và giá dầu thế giới sẽ tiếp tục là hàn thử biểu nhạy bén nhất phản ánh những rạn nứt của nền kinh tế và địa chính trị toàn cầu hiện nay.