Lạm phát Mỹ: PCE đạt đỉnh, Fed tính tăng lãi suất

Jerry · 26 Jun266K 阅读

Báo cáo kinh tế được công bố vào thứ Sáu, ngày 26 tháng 6 năm 2026, đã dội một gáo nước lạnh vào những kỳ vọng về việc nới lỏng chính sách tiền tệ sớm, khi các dữ liệu mới nhất cho thấy lạm phát Mỹ đang nóng trở lại. Chỉ số Chi tiêu Tiêu dùng Cá nhân (PCE) – thước đo lạm phát được Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) đặc biệt ưa thích – đã bất ngờ leo lên mức cao nhất trong vòng ba năm qua. Diễn biến này đang tạo ra một áp lực khổng lồ lên các nhà hoạch định chính sách tại Washington trong việc phải quyết định xem nên tiếp tục giữ nguyên mặt bằng lãi suất hay phải tiến hành các đợt tăng mới để kìm hãm đà tăng giá.

Khác với Chỉ số Giá Tiêu dùng (CPI), PCE được Fed đánh giá cao hơn vì nó phản ánh chính xác hơn thói quen chi tiêu thực tế của người tiêu dùng, bao gồm cả sự thay đổi hành vi khi họ chuyển sang các mặt hàng thay thế rẻ hơn lúc giá cả leo thang. Việc thước đo cốt lõi này bật tăng cho thấy bức tranh lạm phát Mỹ không còn chỉ là câu chuyện của những cú sốc chuỗi cung ứng tạm thời, mà đã bám rễ sâu hơn vào các khía cạnh của nền kinh tế. Giữa bối cảnh thị trường đang mong ngóng một đợt cắt giảm lãi suất, các con số báo cáo tháng 5 vừa qua đã buộc Phố Wall phải định giá lại toàn bộ rủi ro vĩ mô trong nửa cuối năm 2026.

1. Tình hình Lạm phát Mỹ Hiện tại: Các chỉ số chủ chốt

Để hiểu rõ mức độ nghiêm trọng của đợt tăng giá lần này, giới phân tích tài chính đã đi sâu vào mổ xẻ từng cấu phần của báo cáo PCE. Kết quả cho thấy sự gia tăng không chỉ tập trung ở một vài nhóm hàng hóa đơn lẻ mà đã lan rộng, tạo ra một thách thức không nhỏ cho mục tiêu ổn định giá cả.

Chỉ số PCE tổng thể và Core PCE

Theo số liệu từ Bộ Thương mại Mỹ, chỉ số PCE tổng thể trong tháng 5 đã tăng vọt 4.1% so với cùng kỳ năm ngoái. Con số này hoàn toàn khớp với kỳ vọng của giới chuyên gia nhưng lại đánh dấu một bước nhảy vọt đáng kể so với mức tăng 3.8% được ghi nhận trong tháng 4. Khi xét theo cơ sở hàng tháng (MoM), PCE tổng thể tăng 0.4%, thấp hơn một chút so với mức dự báo là 0.5% nhưng vẫn duy trì đà tăng ngang bằng với tháng trước đó. Sự leo thang này khẳng định rằng sức nóng của lạm phát Mỹ vẫn đang hiện hữu và trực tiếp bào mòn sức mua của các hộ gia đình.

Tuy nhiên, điều khiến các nhà hoạch định chính sách lo ngại nhất lại nằm ở chỉ số PCE cốt lõi (Core PCE) – thước đo đã loại trừ sự biến động thất thường của giá năng lượng và thực phẩm. Báo cáo cho thấy Core PCE tháng 5 tăng 3.4% so với cùng kỳ năm trước, cao hơn mức 3.3% của tháng 4. So với tháng trước, chỉ số cốt lõi này tăng 0.3%, nhích nhẹ so với mức tăng 0.2% trong tháng 4. Đáng chú ý, đây là mức cao nhất của Core PCE kể từ tháng 10 năm 2023, minh chứng rõ ràng cho thấy áp lực giá cả đang có xu hướng cố kết và khó bị bẻ gãy hơn dự đoán ban đầu.

Bên cạnh PCE, báo cáo cũng lưu ý đến một thước đo quan trọng khác là Chỉ số Giá Tiêu dùng (CPI). Dữ liệu tháng 5 cho thấy CPI của Mỹ đã tăng 4.2% so với cùng kỳ năm trước, xác lập mức cao nhất kể từ tháng 5 năm 2023. Sự đồng thuận trong đà tăng của cả CPI và PCE là hồi chuông cảnh báo rõ ràng nhất về sự dai dẳng của chu kỳ lạm phát Mỹ hiện tại.

Các yếu tố thúc đẩy lạm phát

Phân tích sâu hơn về động lực đứng sau các con số, giá năng lượng tăng cao trong giai đoạn đầu quý 2 chính là thủ phạm chính đẩy lạm phát tổng thể đi lên. Sự gián đoạn tạm thời trong nguồn cung toàn cầu cùng nhu cầu di chuyển tăng cao vào mùa hè đã khiến chi phí nhiên liệu trở thành gánh nặng lớn. Tuy nhiên, vấn đề của lạm phát Mỹ không chỉ dừng lại ở trạm xăng.

Ngay cả khi loại trừ yếu tố năng lượng, áp lực giá vẫn đang lan rộng ra nhiều nhóm ngành khác nhau, đặc biệt là trong lĩnh vực dịch vụ và nhà ở. Dữ liệu cho thấy đà tăng của lạm phát cốt lõi từ tháng 4 sang tháng 5 là kết quả của việc các doanh nghiệp liên tục chuyển chi phí đầu vào và chi phí lao động tăng cao sang người tiêu dùng. Hơn nữa, những di chứng từ các chính sách thuế quan áp đặt trước đây cùng cú sốc địa chính trị từ các cuộc chiến tranh trên thế giới dù đang dần mờ nhạt nhưng vẫn đóng vai trò là lớp nền duy trì mặt bằng giá cả ở mức cao. Các yếu tố này kết hợp lại tạo ra một môi trường mà việc kiềm chế lạm phát Mỹ trở nên vô cùng phức tạp.

2. Phản ứng và Quan điểm của Cục Dự trữ Liên bang (Fed)

Trước những dữ liệu kinh tế không mấy khả quan, mọi ánh nhìn từ giới đầu tư toàn cầu hiện đang đổ dồn về Cục Dự trữ Liên bang Mỹ. Định hướng chính sách của Fed trong những tháng tới sẽ quyết định dòng chảy vốn và sự ổn định của thị trường tài chính thế giới.

Mục tiêu và Lập trường chính sách hiện tại

Dưới sự lãnh đạo của Chủ tịch Fed Kevin Warsh, ngân hàng trung ương đang tái khẳng định cam kết cứng rắn đối với nhiệm vụ ổn định giá cả. Chủ tịch Warsh đã nhiều lần làm rõ trong các phiên điều trần gần đây rằng mục tiêu tối thượng của Fed vẫn là đưa lạm phát Mỹ trở lại quỹ đạo 2% một cách bền vững. Bất kỳ sự nới lỏng nào trước khi mục tiêu này được đảm bảo đều có thể dẫn đến rủi ro lạm phát bùng phát trở lại.

Về lập trường hiện tại, Ủy ban Thị trường Mở Liên bang (FOMC) nhiều khả năng sẽ tiếp tục giữ nguyên mặt bằng lãi suất ở mức hạn chế trong suốt phần lớn thời gian của năm nay. Tuy nhiên, ngôn ngữ điều hành đã bắt đầu có sự chuyển dịch. Fed đang "để mắt" rất kỹ đến các rủi ro tăng giá và không loại trừ khả năng sẽ có thêm các đợt tăng lãi suất nếu quỹ đạo lạm phát không hạ nhiệt như mong đợi. Lập trường "chờ đợi và quan sát" (wait and see) này cho phép Fed có thêm thời gian để đánh giá xem liệu đà tăng của lạm phát Mỹ hiện nay có thực sự đảo chiều khi các tác động tiêu cực từ thuế quan và xung đột địa chính trị dần phai nhạt hay không.

Kỳ vọng về lãi suất trong tương lai

Bức tranh về đường lối lãi suất tương lai đang bộc lộ sự phân hóa sâu sắc ngay trong nội bộ các quan chức Fed. Biểu đồ dot plot mới nhất phản ánh sự giằng co về quan điểm điều hành trước bài toán lạm phát Mỹ. Cụ thể, có 9 quan chức dự kiến sẽ cần ít nhất một lần tăng lãi suất nữa trong năm nay để kìm hãm giá cả. Trong khi đó, 6 thành viên khác có quan điểm diều hâu hơn, dự kiến cần ít nhất hai lần tăng lãi suất. Ở chiều ngược lại, 8 thành viên vẫn tin rằng việc giữ nguyên mặt bằng lãi suất hiện tại là đủ để nền kinh tế tự làm mát.

Trên thị trường hợp đồng tương lai, các nhà giao dịch đang định giá lại rủi ro với 50% khả năng Fed sẽ buộc phải tiến hành tăng lãi suất thêm 25 điểm cơ bản vào cuộc họp tháng 9 tới. Sự thận trọng này hoàn toàn có cơ sở khi các chuyên gia kinh tế hàng đầu cũng đưa ra những kịch bản kém lạc quan.

Ông Bill Adams, chuyên gia kinh tế trưởng tại Fifth Third Commercial Bank, nhận định rằng Fed chắc chắn sẽ không hài lòng với báo cáo lạm phát mới nhất. Ông dự báo ngân hàng trung ương có thể sẽ giữ lãi suất ổn định trong cuộc họp tháng 7 tới, nhưng cánh cửa tăng lãi suất trong vòng 12 tháng tiếp theo đang rộng mở hơn bao giờ hết. Trong khi đó, các nhà phân tích từ Deutsche Bank có quan điểm gay gắt hơn, dự kiến Fed sẽ phải hành động quyết liệt với hai lần tăng lãi suất trong năm nay, rơi vào tháng 9 và tháng 12. Ngân hàng này lập luận rằng áp lực của lạm phát Mỹ hiện nay đã lan rộng khắp nền kinh tế và mang tính cấu trúc, chứ không còn là do các yếu tố nhất thời chi phối. Thậm chí, ông Thomas Ryan từ Capital Economics còn dự đoán Fed có thể phải tăng lãi suất tới ba lần, dựa trên nền tảng hoạt động kinh tế và thị trường lao động Mỹ vẫn đang thể hiện sự vững chắc đáng ngạc nhiên.

3. Các Yếu tố Ảnh hưởng và Triển vọng Lạm phát Tương lai

Mặc dù các số liệu hiện tại vẽ nên một bức tranh u ám, song khi nhìn về các tháng cuối năm 2026, nền kinh tế Mỹ cũng đang đón nhận một số yếu tố có thể đóng vai trò như các lực cản giảm phát, song hành cùng với những rủi ro lạm phát mới nổi.

Giá năng lượng và ảnh hưởng của chính sách

Một trong những tia sáng hiếm hoi cho nỗ lực kiểm soát lạm phát Mỹ đến từ thị trường năng lượng toàn cầu. Giá dầu thô ngọt nhẹ WTI (West Texas Intermediate) đã ghi nhận mức giảm mạnh lên tới 38.8% kể từ mức đỉnh thiết lập vào đầu tháng 5. Nguyên nhân chính của đợt lao dốc này xuất phát từ những tiến triển ngoại giao bất ngờ, cụ thể là một thỏa thuận mới với Iran đã giúp xoa dịu căng thẳng khu vực, đồng thời đảm bảo tuyến đường vận tải huyết mạch qua eo biển Hormuz vẫn duy trì trạng thái mở và an toàn.

Sự sụt giảm sâu của giá dầu mỏ đã thúc đẩy một số nhà phân tích đưa ra nhận định táo bạo rằng lạm phát Mỹ có thể đã chạm đỉnh vào tháng 5. Lực kéo xuống khổng lồ từ chi phí năng lượng được kỳ vọng sẽ dẫn đến việc dữ liệu lạm phát tổng thể của tháng 6 ghi nhận mức tăng trưởng âm so với tháng trước. Thêm vào đó, tác động của các chính sách thuế quan được áp dụng trước đây được cho là "phần lớn đã phát huy hết tác dụng" vào nền giá chung, và bất kỳ đợt áp thuế mới nào cũng sẽ mất nhiều thời gian để thẩm thấu, do đó không gây ra áp lực tăng giá ngay lập tức.

Quan điểm từ các nhà kinh tế về triển vọng

Dù lạm phát tổng thể có thể sớm hạ nhiệt nhờ giá dầu, giới học giả và phân tích viên vẫn duy trì sự cảnh giác cao độ đối với các thành phần cốt lõi của nền kinh tế.

Chuyên gia kinh tế Joseph Brusuelas từ tổ chức RSM cảnh báo rằng việc lạm phát cốt lõi giảm sút sẽ là một chặng đường vô cùng chông gai. Theo ông, lạm phát Mỹ đang bị neo giữ bởi sự dai dẳng của lạm phát lĩnh vực dịch vụ – nơi mà chi phí tiền lương đóng vai trò quyết định. Thêm vào đó, Brusuelas chỉ ra những động lực lạm phát hoàn toàn mới trong thập kỷ này: áp lực giá từ các dự án xây dựng hạ tầng Trí tuệ Nhân tạo (AI) quy mô lớn đòi hỏi nguồn vốn đầu tư khổng lồ và tiêu thụ lượng lớn điện năng, nguyên vật liệu; cùng với đó là kế hoạch tăng cường chi tiêu quốc phòng sắp tới giữa bối cảnh thế giới phân cực. Những yếu tố cấu trúc này hứa hẹn sẽ vẽ nên một bức tranh lạm phát cốt lõi đầy thách thức cho Fed trong dài hạn.

Ông Thomas Ryan từ Capital Economics cũng đồng tình với quan điểm rằng Core PCE có thể đã đạt đỉnh vào tháng 5. Tuy nhiên, ông cho rằng quá trình hội tụ về mức mục tiêu 2% sẽ diễn ra vô cùng chậm chạp. Phải từ tháng 8 trở đi, người ta mới có thể thấy lạm phát cốt lõi bắt đầu có những bước giảm đáng kể và có ý nghĩa thống kê.

Đóng góp vào cuộc tranh luận, Chủ tịch Fed khu vực New York, ông John Williams, đưa ra một lăng kính cân bằng hơn. Ông kỳ vọng quỹ đạo lạm phát Mỹ sẽ duy trì xu hướng giảm dần trong các quý tới. Lập luận của ông dựa trên việc giá năng lượng và các loại hàng hóa tiêu dùng bị ảnh hưởng trực tiếp bởi chi phí năng lượng sẽ dần ổn định và đi xuống vào cuối năm, với điều kiện các gián đoạn nguồn cung từ khu vực eo biển Hormuz tiếp tục được kiểm soát tốt. Mặc dù vậy, ông Williams cũng không quên nhấn mạnh rằng tình hình xung đột ở khu vực Trung Đông vẫn luôn là một biến số khó lường, sẵn sàng tạo ra "những rủi ro đáng kể" có thể đảo ngược mọi dự báo kinh tế chỉ trong chớp mắt.

Dự báo lạm phát của Fed cho năm 2026

Dựa trên tổng hợp các luồng dữ liệu và mô hình kinh tế, các quan chức Fed đã cập nhật dự báo vĩ mô cho phần còn lại của năm. Đồng thuận chung là lạm phát Mỹ sẽ tiếp tục duy trì ở mức cao so với lịch sử trong suốt phần lớn năm 2026, trước khi có thể thực sự bắt đầu chu kỳ giảm xuống một cách rõ rệt vào năm sau. Cụ thể, Fed dự kiến chỉ số PCE tổng thể sẽ kết thúc năm 2026 ở mức 3.6%. Đối với chỉ số quan trọng hơn là Core PCE, cơ quan này dự báo mức chốt năm sẽ rơi vào khoảng 3.3%. Những con số này dù đã cải thiện so với mức đỉnh của tháng 5 nhưng vẫn còn một khoảng cách rất xa so với mục tiêu 2% mà Chủ tịch Kevin Warsh và các cộng sự đang nỗ lực bảo vệ.

4. Kết luận: Lựa chọn khó khăn cho Fed

Nhìn chung, bức tranh toàn cảnh về lạm phát Mỹ tính đến giữa năm 2026 đang bộc lộ những mảng màu vô cùng phức tạp và đầy mâu thuẫn. Một mặt, dữ liệu vĩ mô hiện tại xác nhận rằng đà tăng giá vẫn đang ở mức cao, dai dẳng và lan rộng sâu vào các ngành dịch vụ cốt lõi. Mặt khác, những tín hiệu tích cực từ sự lao dốc của giá dầu mỏ và việc các tác động thuế quan dần mờ nhạt lại gieo hy vọng về một kịch bản hạ nhiệt tự nhiên trong nửa cuối năm.

Tình thế tiến thoái lưỡng nan này đẩy Cục Dự trữ Liên bang Mỹ vào một trong những quyết định chính sách khó khăn nhất trong lịch sử đương đại. Fed sẽ phải cân nhắc giữa việc kiên nhẫn giữ nguyên lập trường chính sách tiền tệ hiện tại để chờ đợi các yếu tố giảm giá tự nhiên phát huy tác dụng đầy đủ, hay phải hành động quyết liệt và mạnh mẽ hơn bằng các đợt tăng lãi suất mới để dập tắt triệt để rủi ro lạm phát bám rễ. Bất kỳ bước đi sai lầm nào cũng có thể đẩy nền kinh tế lớn nhất thế giới vào suy thoái hoặc khiến lạm phát Mỹ vượt khỏi tầm kiểm soát.

Với sự đan xen của các yếu tố rủi ro toàn cầu từ biến động địa chính trị tại Trung Đông cho đến cuộc chạy đua vũ trang và hạ tầng công nghệ AI, hành trình đưa lạm phát về mốc 2% sẽ đòi hỏi ở Fed không chỉ sự linh hoạt trong điều hành mà còn cả một tầm nhìn vượt ra khỏi những ranh giới của các chu kỳ kinh tế truyền thống. Giới đầu tư tài chính quốc tế chắc chắn sẽ tiếp tục theo dõi sát sao từng thông điệp được phát đi từ Washington trong những tháng đầy sóng gió sắp tới.