Báo cáo lạm phát Mỹ tháng 7: Hạ nhiệt & Quyết định Fed

Thị trường tài chính toàn cầu vừa đón nhận một trong những dữ liệu kinh tế quan trọng nhất của tháng với tâm lý thận trọng đan xen sự lạc quan. Dữ liệu mới nhất từ Cục Thống kê Lao động Mỹ (BLS) công bố hôm thứ Tư vừa qua cho thấy áp lực giá cả đang có chiều hướng dịu lại. Tuy nhiên, đằng sau bề mặt của báo cáo lạm phát Mỹ tháng 7 là một bức tranh phức tạp, nơi sự suy giảm của thị trường việc làm và những rủi ro địa chính trị đang đặt Cục Dự trữ Liên bang (Fed) vào một ngã rẽ chính sách đầy thách thức trước thềm cuộc họp tháng 9.

1. Lạm phát Mỹ hạ nhiệt trong tháng 7 nhưng vẫn còn áp lực

Kể từ sau đợt bùng nổ giá cả đẩy lạm phát lên mức đỉnh cục bộ vào tháng 5, nền kinh tế lớn nhất thế giới đang chứng kiến những bước điều chỉnh dần dần. Theo báo cáo lạm phát Mỹ mới nhất, chỉ số giá tiêu dùng đã đi đúng với kỳ vọng của giới phân tích Phố Wall, mang lại khoảng không gian thở phào nhẹ nhõm cho cả người tiêu dùng lẫn các nhà hoạch định chính sách. Dù vậy, chặng đường đưa lạm phát về mốc mục tiêu vẫn còn nhiều rào cản dai dẳng.

Tỷ lệ lạm phát chính và lõi

Các con số cốt lõi từ báo cáo lạm phát Mỹ tháng 7 đã vẽ nên một lộ trình giảm tốc khá rõ nét. Cụ thể, tỷ lệ lạm phát hàng năm (CPI) đã giảm xuống mức 3.4% trong tháng 7. Đây là sự cải thiện đáng kể so với con số 3.5% của tháng 6 và cách xa mức đỉnh 4.2% từng được ghi nhận vào tháng 5 năm nay. Đáng chú ý, xét trên cơ sở hàng tháng, tỷ lệ lạm phát ghi nhận mức tăng nhẹ 0.1% trong tháng 7, một bước phục hồi nhỏ sau khi bất ngờ giảm 0.4% trong tháng trước đó.

Khi loại bỏ các yếu tố có tính biến động mạnh, lạm phát lõi (không bao gồm thực phẩm và năng lượng) cũng cho thấy xu hướng tích cực. Chỉ số này chỉ tăng 2.5% so với cùng kỳ năm ngoái (giảm từ mức 2.6% của tháng 5 và tháng 6) và nhích nhẹ 0.2% so với tháng trước. Sự hạ nhiệt đồng bộ này khớp hoàn toàn với dự báo đồng thuận của Dow Jones, củng cố niềm tin rằng chính sách thắt chặt tiền tệ của Fed đang phát huy tác dụng thực tế.

Các yếu tố đóng góp chính

Đi sâu vào từng hạng mục cấu thành của báo cáo lạm phát Mỹ, chúng ta thấy được sự phân hóa mạnh mẽ trong rổ hàng hóa tiêu dùng. Chi phí năng lượng là yếu tố kéo giảm quan trọng nhất, ghi nhận mức giảm tổng thể 1.5% so với tháng 6. Giá xăng tại trạm cũng giảm 2.9% hàng tháng; tuy nhiên, người tiêu dùng vẫn đang phải trả mức giá cao hơn tới 24.6% so với cùng kỳ năm ngoái do tác động từ cuộc khủng hoảng năng lượng hồi đầu năm.

Ở chiều ngược lại, chi phí chỗ ở (shelter costs) – yếu tố chiếm tỷ trọng lớn trong rổ CPI – tiếp tục tăng nhẹ 0.1% so với tháng 6, đóng góp vào khoảng hai phần ba mức tăng chung của toàn bộ chỉ số. Giá thực phẩm cũng nhích lên 0.1% hàng tháng, trong đó chi phí thực phẩm ăn ngoài (nhà hàng) đắt đỏ hơn 0.3%.

Người tiêu dùng đang chứng kiến sự biến động dữ dội ở các mặt hàng cụ thể. Trong khi giá rau diếp ghi nhận mức giảm sâu 16.4% chỉ trong một tháng, thì các nhu yếu phẩm khác lại tăng phi mã. Dữ liệu từ báo cáo lạm phát Mỹ chỉ ra giá thịt bò đã tăng 9.4% và giá cà phê vọt lên 10.3% so với năm trước. Đối với nhóm dịch vụ, thị trường ghi nhận sự sụt giảm đáng hoan nghênh ở chi phí bảo hiểm ô tô (giảm 4.5% hàng năm) và bảo hiểm y tế (giảm 8%). Tuy nhiên, giá vé máy bay lại bật tăng 2.2% so với tháng trước và đắt hơn tới 25.5% so với cùng kỳ, phản ánh nhu cầu đi lại mạnh mẽ bất chấp chi phí đắt đỏ.

2. Quyết định lãi suất của Fed "trên bờ vực"

Với những tín hiệu đan xen từ báo cáo lạm phát Mỹ, Ủy ban Thị trường Mở Liên bang (FOMC) đang bước vào một trong những giai đoạn khó đoán định nhất. Mọi sự chú ý hiện đang đổ dồn vào cuộc họp chính sách tiếp theo, nơi các quyết định sẽ quyết định hướng đi của cả nền kinh tế trong những tháng cuối năm.

Giữ nguyên lãi suất nhưng với sự bất đồng

Vào ngày 29 tháng 7 vừa qua, Fed đã quyết định giữ nguyên lãi suất chuẩn ở mức 3.50% đến 3.75%. Đây là lần tạm dừng thứ năm liên tiếp của cơ quan này. Tuy nhiên, sự đồng thuận dường như đang rạn nứt. Đã có tới ba chủ tịch khu vực lên tiếng phản đối quyết định này, mạnh mẽ ủng hộ việc tăng lãi suất thêm 0.25 điểm phần trăm. Giới quan sát nhận định, đây là sự bất đồng nội bộ lớn nhất về một hướng đi chính sách trong gần một thập kỷ qua tại Fed.

Trước áp lực này, Chủ tịch Fed Kevin Warsh đã lên tiếng khẳng định cam kết của ngân hàng trung ương trong việc "ổn định giá cả" và tuyên bố sẽ không ngần ngại hành động nếu các số liệu lạm phát có dấu hiệu vượt khỏi tầm kiểm soát trở lại.

Tín hiệu mâu thuẫn từ thị trường

Ngay sau khi báo cáo lạm phát Mỹ tháng 7 được công bố, tâm lý thị trường đã lập tức có sự điều chỉnh. Theo công cụ FedWatch của CME Group, xác suất Fed thực hiện một đợt tăng lãi suất vào tháng 9 đã giảm mạnh từ mức 48% xuống chỉ còn khoảng 40% đến 42%. Chỉ một tuần trước đó, thị trường còn định giá tỷ lệ tăng lãi suất lên tới 54%, và vài tuần trước đó nữa là 67%.

Thị trường tiền tệ hiện tại tiếp tục ở trong trạng thái "khó đọc", với tỷ lệ cược gần như là "tung đồng xu". Trên thị trường chứng khoán, các chỉ số tại châu Á như Nikkei của Nhật Bản đã tăng 1.86% nhờ kỳ vọng Fed sẽ bớt diều hâu, trong khi vàng giữ vững ở mức giá kỷ lục quanh 4,400 USD/ounce. Bất chấp sự hưng phấn ngắn hạn này, nội bộ Fed vẫn chia rẽ. Các thành viên như Beth Hammack (Chủ tịch Fed Cleveland) cho rằng một lần tăng 0.25 điểm phần trăm không mang lại nhiều ý nghĩa thực chất và cần nhiều đợt thắt chặt hơn. Ngược lại, John Williams (Chủ tịch Fed New York) lại tỏ ra mềm mỏng hơn khi kỳ vọng lạm phát sẽ tiếp tục giảm nhiệt trong nửa cuối năm.

3. Thị trường lao động và các chỉ số kinh tế khác

Nhiệm vụ của Fed không chỉ dừng lại ở việc kiểm soát giá cả. Ngoài việc soi chiếu báo cáo lạm phát Mỹ, giới chức tiền tệ còn phải cân nhắc kỹ lưỡng tình hình thị trường lao động, vốn đang phát đi những tín hiệu đáng lo ngại về sức khỏe nền kinh tế.

Tín hiệu suy yếu từ thị trường việc làm

Báo cáo bảng lương phi nông nghiệp mới nhất đã dội một gáo nước lạnh vào kỳ vọng hạ cánh mềm. Nền kinh tế Mỹ bất ngờ mất đi 23,000 việc làm trong tháng 7, hoàn toàn trái ngược với những dự báo trước đó về việc tạo thêm khoảng 83,000 việc làm mới. Song song đó, thu nhập bình quân hàng giờ chỉ tăng 3.2% trong năm qua, đồng nghĩa với việc mức tăng lương đang tụt hậu và không đủ sức bù đắp tốc độ tăng của giá cả sinh hoạt.

Với tỷ lệ thất nghiệp nhích lên mức 4.1% – ranh giới được nhiều chuyên gia coi là mức tối đa của trạng thái việc làm đầy đủ – thị trường đang dấy lên những lo ngại sâu sắc về kịch bản "đình lạm" (stagflation), nơi tăng trưởng kinh tế đình trệ nhưng giá cả vẫn tiếp tục neo cao.

Các báo cáo kinh tế sắp tới

Nhằm củng cố thêm cơ sở cho cuộc họp tháng 9, sự chú ý sẽ được chuyển hướng sang một loạt các dữ liệu vĩ mô quan trọng khác. Theo lịch trình công bố, dữ liệu về chỉ số giá nhà sản xuất (PPI) sẽ được công bố vào thứ Năm (ngày 13 tháng 8), mang đến góc nhìn chi tiết hơn về áp lực chi phí từ phía đầu nguồn. Ngay sau đó vào thứ Sáu, dữ liệu về doanh số bán lẻ và tâm lý người tiêu dùng sẽ phản ánh sức chịu đựng thực tế của túi tiền người dân.

Đặc biệt, sự kiện hội nghị thường niên của các ngân hàng trung ương tại Jackson Hole vào cuối tháng 8 sẽ là nền tảng quan trọng để Chủ tịch Kevin Warsh định hình lại kỳ vọng thị trường, trước khi một báo cáo việc làm và một báo cáo lạm phát Mỹ khác được phát hành trước thềm cuộc họp tháng 9.

4. Thách thức từ giá dầu và tình hình địa chính trị

Trong khi báo cáo lạm phát Mỹ tháng 7 mang lại những chỉ báo tích cực về lạm phát lõi, một "bóng ma" khổng lồ khác đang lơ lửng đe dọa nỗ lực của nước Mỹ: cuộc khủng hoảng giá dầu và những xung đột địa chính trị leo thang tại vùng Vịnh.

Vấn đề dầu mỏ chưa được giải quyết

Thực tế hiện tại vô cùng căng thẳng khi eo biển Hormuz – tuyến đường vận tải dầu mỏ huyết mạch của thế giới – vẫn trong tình trạng gần như đóng cửa. Khối lượng tàu thuyền qua lại đã sụt giảm nghiêm trọng, chỉ còn khoảng 6 đến 11 tàu mỗi ngày, một sự đối lập hoàn toàn so với tần suất 130 đến 140 chuyến mỗi ngày trước khi xung đột nổ ra.

Các nỗ lực ngoại giao nhằm mở lại eo biển đã rơi vào bế tắc. Khúc mắc lớn nhất đến từ yêu cầu bồi thường khổng lồ, khi Tổng thống Trump kiên quyết yêu cầu Iran phải chi trả cho những thiệt hại lan rộng tại Lebanon, Syria, Yemen và Gaza. Thái độ cứng rắn này, đi kèm với tuyên bố sẽ tiếp tục duy trì áp lực kinh tế tối đa lên Tehran, đang ám chỉ một cuộc đối đầu kéo dài và bóp nghẹt nguồn cung toàn cầu. Hệ quả nhãn tiền là giá dầu thô Brent đã bật tăng hơn 5% chỉ trong vài ngày, vượt ngưỡng 88-90 USD/thùng và chạm mức cao nhất kể từ cuối tháng 7, vọt lên khoảng 25% so với mức đáy ghi nhận hồi đầu tháng.

Tác động đến lạm phát năng lượng

Cần nhớ rằng, năng lượng từng là thủ phạm chính đẩy tỷ lệ lạm phát Mỹ lên mức báo động 4.2% vào tháng 5 vừa qua. Mặc dù báo cáo lạm phát Mỹ tháng 7 đã cho thấy mức giảm hàng tháng đối với rổ hàng hóa năng lượng, nhưng số liệu này được thu thập trước khi cuộc khủng hoảng tại eo biển Hormuz bước vào giai đoạn tồi tệ nhất.

Sự leo thang của giá dầu thô trong tháng 8 đang tạo ra một áp lực ngầm khổng lồ. Goldman Sachs gần đây đã ước tính rằng giá vé máy bay nội địa Mỹ đã lập tức tăng 2% chỉ vì chi phí nhiên liệu máy bay đội lên. Nếu tình trạng đứt gãy chuỗi cung ứng dầu mỏ không được giải quyết, các báo cáo lạm phát Mỹ trong những tháng cuối năm chắc chắn sẽ phải đối diện với sự đảo chiều đầy nguy hiểm của giá năng lượng.

5. Kết luận và triển vọng phía trước

Nhìn lại toàn cảnh, báo cáo lạm phát Mỹ tháng 7 đóng vai trò như một mỏ neo tâm lý quan trọng, xoa dịu những lo âu tột độ của thị trường về một chu kỳ tăng giá không điểm dừng. Tuy nhiên, chặng đường hạ cánh mềm của nền kinh tế vẫn còn quá nhiều chông gai và bất định.

Lạm phát hạ nhiệt nhưng Fed vẫn đối mặt với thử thách

Mặc dù đà tăng giá đã chậm lại, con số 3.4% hiện tại vẫn là một khoảng cách rất xa so với ranh giới an toàn 2% mà Fed mong muốn. Ban lãnh đạo Cục Dự trữ Liên bang đang bị kẹt giữa hai làn đạn của "nhiệm vụ kép": một bên là phải duy trì lãi suất ở mức hạn chế để dập tắt hoàn toàn lạm phát, một bên là nguy cơ đẩy thị trường việc làm rơi vào suy thoái trầm trọng khi nền kinh tế vừa đánh mất hàng chục ngàn việc làm. Sự chia rẽ sâu sắc trong ủy ban FOMC, kết hợp với các dữ liệu vĩ mô liên tục mâu thuẫn, đang dự báo một cuộc họp tháng 9 mang tính bước ngoặt và đầy cam go.

Điều gì tiếp theo?

Bước sang giai đoạn tiếp theo, thị trường tài chính sẽ không chỉ dựa vào một báo cáo lạm phát Mỹ duy nhất. Chuỗi dữ liệu sắp công bố về chỉ số giá sản xuất, doanh số bán lẻ, và đặc biệt là phát biểu của giới chức tại hội nghị Jackson Hole sẽ đóng vai trò quyết định trong việc định hình lại kỳ vọng lãi suất. Hơn thế nữa, diễn biến của cuộc chiến năng lượng và tình thế địa chính trị bế tắc tại Vùng Vịnh sẽ tiếp tục là nhân tố biến số khó lường nhất, có khả năng định đoạt toàn bộ triển vọng phục hồi kinh tế không chỉ tại Mỹ mà trên toàn thế giới.